 |
|
|
|
|
sonucu, enerji ve buna bağlı olarak elektrik enerjisi, sosyal hayatın kaçınılmaz bir unsuru haline gelmiştir. Elektrik enerjisi tüketimi, ekonomik ve sosyal gelişmenin en önemli göstergelerinden birisidir. Bir ülkede kişi başına düşen elektrik enerjisi üretimi ve/veya tüketimi o ülkedeki hayat standardını yansıtması bakımından önemlidir."
|
Özellikle gelişmekte olan ülkemizde hızlı nüfus artışı sonucu ortaya çıkan kentleşme ve sanayileşme elektrik enerjisine olan talebin yıllık ortalama 6-9% oranında artması ile karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla, Türkiye'de hayat standardının yükselmesi, elektrik enerjisine olan talebin giderek büyümesine neden olmaktadır.
Türkiye elektrik enerjisi sektörü hızlı büyüme ve serbestleşme süreci içerisindedir. Talep artışına bağlı olarak, gereken yatırımların boyutu ve finansman ihtiyaçları yıllık ortalama 3 milyar doları bulmaktadır. Bu yatırımların kamu finansmanı üzerinde ek yük yaratmaksızın özel sektör tarafından yapılabilmesi için elektrik enerjisi sektörünün rekabete açılması, kamunun gözetim ve denetim faaliyetlerini etkin bir şekilde yerine getirerek arz güvenliğini gözetmesi ve kamu mülkiyetindeki tesislerin özelleştirilmesi yönündeki adımların ivme kazanması ile yatırım ortamının iyileştirilmesi gerekmektedir.
Türkiye Elektrik Piyasası Gelişimi
1993 yılına kadar Türkiye Elektrik Kurumu'nun (TEK) kontrolü altında olan elektrik sektörü liberalleşme ve özelleştirme hedefleri doğrultusunda, TEAŞ (Üretim, İletim) ve TEDAŞ (Dağıtım) olarak iki çatı altında toplanmıştır.
Türkiye'de liberal bir elektrik piyasası kurulmasının ve işletilmesinin esaslarını veren, Avrupa Birliği "Elektrik Direktifi"ne yakın bir yasal altyapı oluşturma amacıyla 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun yürürlüğe girmesi ile beraber 2003 yılında şirketler EÜAŞ (Üretim), TEİAŞ (İletim), TETAŞ (Toptan Satış) ve TEDAŞ (Dağıtım) olarak dörde ayrılmıştır.
|
| |
 |
| |
Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin (DUY) 3 Kasım 2004 yılında Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmesi ve 2006 yılı Ağustos ayında nakdi uygulamaya geçmesiyle özel ve kamu elektrik üretim santrallerinde saatlik fiyat uygulamasını öngören rekabetçi piyasa yapısının ilk adımı atılmıştır. Yönetmelik, Dengeleme ve uzlaştırma sisteminin taraflarının görev ve sorumlulukları ile arz ve talebin eş zamanlı olarak dengelenmesine, lisans sahibi tüzel kişilerin dengeleme ve uzlaştırma sistemine katılımları sonucu oluşan alacak ve borçlarının mali açıdan uzlaştırılmasına ilişkin usul ve esasları kapsamaktadır.
"İletim ve dağıtım faaliyetleri; yatırım maliyetlerinin yüksek olması, paralel ikinci şebekenin tesisinin ve işletiminin ekonomik olmaması ve piyasa katılımcılarının ortak kullanımında olması nedenleriyle doğal tekel olarak kabul edilmekte idi." Ancak, 2008 yılı itibariyle TEDAŞ'ın bünyesinde bulunan dağıtım şirketleri özelleştirme sürecine girmiştir. |
| |
 |
| |
Türkiye Enerji Üretiminin VE Kurulu Gücün Kaynaklara Göre Dağılımı
Kurulu gücümüzün büyük bir bölümünü termik santraller oluşturmaktadır. Türkiye'deki kaynaklara göre elektrik üretiminin dağılımına bakıldığında doğalgazdan üretimin payının yaklaşık yüzde 49 olduğu görülmektedir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın verilerine göre Enerji kaynakları bakımından net ithalatçı ülke konumunda olan Türkiye'de 2009 yılında enerji arzının %72'lik bölümü ithalat ile karşılanmıştır. |
| |
| 2010 yılı sonu itibarıyla kurulu güç ve üretimin kaynaklara göre dağılımı : |
 |
| |
| |
Elektrik Enerjisi Arz-Talep
TEİAŞ'ın hazırladığı "Türkiye Elektrik Enerjisi 10 Yıllık Üretim Kapasite Projeksiyonuna (2010-2019)" göre beklenen yıllık ortalama talep artışı yüksek talep ve düşük talep serileri için sırasıyla %7,5 ve %6,5'tur.
Projeksiyonda, yüksek talep serisine göre 2019 yılında elektrik tüketiminin 390 TWh'e, düşük talep serisine göre ise 367 TWh'e ulaşacağı öngörülmektedir. Türkiye, yüksek talep ve düşük talep senaryolarına göre 2016 yılında elektrik sıkıntısı ile karşı karşıya kalacaktır. |
| |
| Türkiye Elektrik Enerjisi Tüketimi |
 |
| |
| Yüksek Talep Senaryosuna Göre (Elektrik Arz Talep Dengesi) |
 |
| |
| Düşük Talep Senaryosuna Göre (Elektrik Arz Talep Dengesi) |
 |
| |
|
|
|
